| Πάνος Χ. Κούτρας: «Το να κάνεις ταινίες είναι παντού δύσκολο και στην Ελλάδα δυσκολότερο...» |
| Συντάχθηκε από τον/την Φοίβο Καλλίτση |
| Ημερομηνία Δημοσίευσης: Πέμπτη, 04 Νοεμβρίου 2004 |
 Από τον «Μουσακά» μέχρι το «Αληθινή» ζωή έχουν μεσολαβήσει πέντε χρόνια… Πάνος Χ. Κούτρας: Ναι; Όντως έχει περάσει τόσος καιρός… Τι συνέβη σε αυτά το διάστημα; Π. Χ. Κ.: Σ’ αυτά τα πέντε χρόνια; Μαρτύρια…Βλέπεις είναι πολύ δύσκολο να κάνεις μια ταινία, γενικά στον κόσμο και στην Ελλάδα είναι εξίσου δύσκολο αν όχι ακόμα περισσότερο. Ο κόσμος δεν το αντιλαμβάνεται αυτό αλλά παίρνει πάρα πολύ χρόνο. Κατ’ αρχήν, όταν γράφεις και το σενάριο, χρειάζεσαι ένα μεγάλο χρονικό διάστημα για να το γράψεις. Είναι μια εντελώς διαφορετική διαδικασία από π. χ. ένα τηλεοπτικό σενάριο Υπάρχει μια προσωπική ανάμειξη και αυτό παίρνει χρόνο και κόπο. Στη συνέχεια παίρνει χρόνο να βρεις τους συνεργάτες, να πάρεις λεφτά από διάφορους φορείς, να στήσεις την παραγωγή, να κάνεις τα γυρίσματα και μετά να κάνεις το μοντάζ και την τελική επεξεργασία εικόνας και ήχου. Και για εμένα δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολο γιατί ο «Μουσακάς» δεν ήταν μια ταινία που έκοψε εισιτήρια, σχεδόν ούτε που βγήκε στις αίθουσες. Το μόνο καλό που της έτυχε ήταν ότι αγοράστηκε στο εξωτερικό και αυτό με βοήθησε κάπως. Δεν είχα λοιπόν τη μεγάλη επιτυχία ώστε να πέσουν επάνω μου, αναζητώντας τη δεύτερη ταινία μου. Η εικόνα της Ακρόπολης έχει μια ιδιαίτερη θέση στην ταινία. Η εικόνα της δε να καίγεται και να ξαναχτίζεται θα μπορούσε και - ως ιδέα μόνο - να θεωρηθεί διαστροφή. Πώς προέκυψε; Π. Χ. Κ.: Η αλήθεια είναι ότι η εικόνα της Ακρόπολης έχει να κάνει με το παιχνίδι του πραγματικού και μη. Της αλήθειας ή του ψέματος...Όσο για το ότι καίγεται, το θεωρώ πολύ πιθανό στον καιρό μας να καίγονται πράγματα ή να πέφτουν ή να καταρρέουν. Βέβαια είναι λίγο περίεργο γιατί το μάρμαρο δεν καίγεται, οπότε εκεί πέρα υπάρχει ένα σχόλιο. Πάντως, όπως έχω ξαναπεί, αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν το γεγονός ότι ξαναφτιάχνεται πάλι σα να μην συνέβη τίποτα. Ίδια ή ίσως και καλύτερη! Η Θέμις Μπαζάκα στην ταινία δίνει μια συγκλονιστική και καθαρά κινηματογραφική ερμηνεία, κάτι σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα. Πόσο εύκολα μπορείς να αποσπάσεις τέτοιου είδους ερμηνείες από Έλληνες ηθοποιούς; Π. Χ. Κ.: Καταρχήν η Μπαζάκα είναι μία σημαντική κινηματογραφική ηθοποιός. Είναι εξαιρετική και στο θέατρο αλλά, λόγω της ιστορίας της, είναι κατεξοχήν κινηματογραφική. Γενικά οι ερμηνείες είναι θέμα ταλέντου και δουλειάς. Γι’ αυτό η Μπαζάκα είναι μια καλή ηθοποιός, επειδή δουλεύει. Δεν είναι τηλεόραση, όπου πηγαίνεις στο πλατό «τα λες» και...χέστηκες, φεύγεις παίρνοντας την αμοιβή σου! Υπάρχει βέβαια η κλασική διαφοροποίηση μεταξύ καλών ηθοποιών του θεάτρου και καλών ηθοποιών του κινηματογράφου η οποία ισχύει εν μέρει. Πάντως θεωρώ ότι ένας καλός ηθοποιός μπορεί να τα καταφέρει παντού... Παίζεις πολύ με το χρώμα. Την παλέτα σου την έχεις ελέγξει από πριν ή αφήνεις τα πράγματα στο ένστικτο; Π. Χ. Κ.: Τα χρώματα, σε μια τέτοιου είδους ταινία που λίγο – πολύ ακολουθεί τους κώδικες του μελοδράματος, παίζουν σημαντικό ρόλο, περνάνε επιπλέον πληροφορίες για τους χαρακτήρες και την ιστορία. Μαζί με τον art director, τον Παναγιώτη Χατζηστεφάνου, κάναμε πολλή δουλειά πάνω στο ποιος θα φοράει τι, σε κάθε σκηνή ποιο θα είναι το κυρίαρχο χρώμα κ. λπ. Ο Χρήστος, ο κηπουρός, είναι πραγματικά κωφός. Είχες πάντα στο μυαλό σου την ύπαρξη ενός τέτοιου χαρακτήρα ή βγήκε αυθόρμητα; Π. Χ. Κ.: Υπήρχε ο ρόλος του κωφού στην ταινία και πήρα την απόφαση πάρα πολύ γρήγορα ότι ήθελα να τον παίξει ένας πραγματικός κωφός γιατί η ταινία κάνει συνεχώς αυτή τη διαδρομή μεταξύ πραγματικού και μη πραγματικού, ήθελα αυτό να είναι το κομμάτι του πολύ πραγματικού. Ήθελα πολύ να δουλέψω με αυτούς τους ανθρώπους από τη στιγμή που τους γνώρισα στο «Θέατρο Κωφών» και ήταν από τα πιο συγκλονιστικά πράγματα που μου συνέβησαν.  Πιστεύεις ότι το κοινό θα ανταποκριθεί στην «Αληθινή Ζωή»; Και, το πιο σημαντικό, σε ενδιαφέρει να έχει απήχηση; Π. Χ. Κ.: Δεν μπορώ να ξέρω πώς θα ανταποκριθεί το κοινό. Σίγουρα με ενδιαφέρει, μέσα σε λογικά πλαίσια όμως. Προσωπικά ομολογώ ότι θέλω να επικοινωνήσει με τον κόσμο αλλά δε θα κάθομαι να τρελαίνομαι πόσα εισιτήρια θα κόψει. Βέβαια οι άνθρωποι γύρω μου οι οποίοι έχουν δουλέψει για αυτή την ταινία ή αυτοί που έχουν βάλει λεφτά θέλουν πολύ να πάει καλά. Κατά συνέπεια το θέλω κι εγώ! Δεν υπάρχει πάντως στην ταινία το εμφανές παιχνίδι του «Μουσακά» που έμοιαζε με ένα πείραμα... Π. Χ. Κ.: Τι να σου πω…Εντάξει, ο «Μουσακάς» ήταν όντως για εμένα ένα πείραμα. Πειραματίστηκα με πολλά πράγματα, όπως όμως και στο « Aληθινή Zωή». Ίσως λιγότερο, αλλά σαφώς πειραματίστηκα και έκανα κάτι πολύ προσωπικό. Γι’ αυτό και δυσκολεύομαι να σου απαντήσω στο αν θα μπορέσει να επικοινωνήσει με τον κόσμο. Σχολιάζεις πολύ την τηλεόραση… Π. Χ. Κ.: Όχι όσο στο «Μουσακά»! Θα έκανες ποτέ τηλεόραση; Π. Χ. Κ.: Αυτή την ερώτηση μου την κάνουν όλοι. Αυτή τη στιγμή βρίσκω την τηλεόραση στην Ελλάδα ένα από τα πιο άθλια πράγματα. Ειδικά στα ιδιωτικά κανάλια νομίζω ότι υπάρχει τέτοια αθλιότητα που με σοκάρει. Σήμερα, για παράδειγμα, είμαι πολύ σοκαρισμένος με αυτά τα πράγματα που είδα στην τηλεόραση. Ένα παπά να λέει ότι ο Θεός μισεί τους ομοφυλόφιλους και τους έχει ρίξει μια μούντζα και ο δημοσιογράφος να χαμογελάει. Εγώ προσωπικά ντρέπομαι! Όχι, δε θα έκανα τηλεόραση κάτω από αυτές τις συνθήκες. Το βρίσκω άθλιο, παίρνω «πολιτική θέση». Τώρα, κάτω από άλλες συνθήκες και αν μπορούσα να κάνω αυτό που θέλω, ναι, θα μπορούσα, αλλά δεν υφίσταται κάτι τέτοιο στην Ελλάδα. Ειδικά στα ιδιωτικά κανάλια επικρατεί μία τύφλωση, ένας φασισμός, ένας κρετινισμός, εντελώς χύμα πια. Η όλη ιστορία με την κοπέλα από την Αλβανία, για το αν θα σηκώσει τη σημαία, είναι απίστευτο! Και πιστεύω πως η τηλεόραση επιδεινώνει την κατάσταση...Μερικές φορές βλέπω κάτι τέτοια και λέω ότι ζω σε ένα ακροδεξιό κράτος ή ότι η τηλεόραση είναι αυτιστική, δεν έχω άλλη εξήγηση. Κανείς όμως δε δείχνει να αντιδρά στο ότι λέγονται και προβάλλονται τέτοια πράγματα. Δεν είναι μόνο ότι έρχονται αυτά τα γεγονότα σπίτι σου αλλά και οι δημοσιογράφοι συναινούν σε αυτή την κατάσταση! Στον ελληνικό κινηματογράφο είναι έντονη η παρουσία του γυμνού και συνήθως γίνεται για εμπορικούς λόγους. Υπάρχει κάποιο καλλιτεχνικό άλλοθι για την παρουσία του στην «Αληθινή Ζωή»; Π. Χ. Κ.: Και στην τηλεόραση υπάρχει γυμνό… Η σύγκριση είναι μάλλον υποτιμητική για τον κινηματογράφο… Π. Χ. Κ.: Κατ’ αρχήν, στην πραγματική ζωή, μου αρέσει το γυμνό γενικότερα. Αν μου έπαιρνες συνέντευξη γυμνός θα ήμουν ενθουσιασμένος! Και μπορείς να το γράψεις ότι το είπα αυτό!Δε νομίζω ότι πρέπει να το αιτιολογήσεις...Όταν κάνεις έρωτα μπορεί να φοράς ρούχα, μπορεί να είσαι γυμνός. Στο «Μουσακά» ήταν ντυμένοι, εδώ είναι γυμνοί. Κάτι που απλά συμβαίνει...Δεν το σκέφτηκα δυο φορές, το θεώρησα απολύτως φυσιολογικό. Θεωρώ ότι δε γίνεται απαραίτητα για να προσελκύσεις κόσμο, γενικά βλέπεις τόσο πολύ γυμνό που είναι κάπως τετριμμένο. Με το ανδρικό γυμνό όμως έχω ένα θέμα και γι’ αυτό ήθελα να υπάρχει τέτοιο στην ταινία. Όλη αυτή η ιστορία όπου οι γυναίκες μπορούν να εμφανίζονται εντελώς γυμνές ενώ οι άντρες όχι είναι μια προκατάληψη η οποία οδηγεί στην «αντικειμενοποίηση» της γυναίκας. Είμαι σίγουρος ότι, όπως υπάρχουν πολλοί και πολλές που γουστάρουν να βλέπουν μια γυμνή γυναίκα, υπάρχουν πολλοί και πολλές που γουστάρουν να βλέπουν ένα άντρα γυμνό. Μάλιστα, σχολιάζοντας αυτό το γεγονός, έβαλα σε μια σκηνή το Νίκο εντελώς γυμνό ενώ η Άννα φοράει μια φούστα. Υπάρχει μια αντιστροφή... Στη Γαλλία και στην Ιαπωνία κυκλοφορεί το DVD του «Η Επίθεση Του Γιγαντιαίου Μουσακά», στην Ελλάδα όμως… Π. Χ. Κ.: Το περιμένουμε, θα έρθει ελπίζω. Αισθάνεσαι αδικημένος από τη σχετική αδιαφορία των συμπατριωτών σου; Π. Χ. Κ.: Όχι και δε μπορείς να κάνεις κάτι τέτοιο. Γενικά μπορεί να αισθάνομαι ένα είδος θυμού αλλά δε θέλω να μπω στη διαδικασία της αδικίας. Είναι μια τεράστια παγίδα για τον δημιουργό. Δε μπορείς να το πεις γιατί εσένα, ως καλλιτέχνη, δε σε πάει μπροστά. Δεν βρήκε διανομή, τι να κάνουμε, η ζωή δεν είναι πάντα ρόδινη, ποτέ δεν είπε κανείς το αντίθετο! Ζούμε και πορευόμαστε έτσι... Θα έκανες ξανά μια ταινία σα τον «Μουσακά»; Μια ταινία που σχεδόν στόχευε να γίνει cult... Π. Χ. Κ.: Καταρχήν δεν υπήρχε αυτός ο στόχος. Το cult το κάνει ο κόσμος, όχι ο δημιουργός και αυτή είναι η μαγεία του. Εγώ απλώς έκανα μια ταινία, παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν όταν κάνεις μια ταινία μόνος σου, μαζί με κάποιους φίλους. Έπρεπε να δουλεύω παράλληλα στη διαφήμιση για να χρηματοδοτώ τον «Μουσακά». Μου πήρε τρεισήμισι χρόνια για να γίνει αλλά δε σκόπευα στο να κάνω μια ταινία cult. Η ερώτηση μάλλον είναι αν θα έκανα μια ανεξάρτητη παραγωγή την οποία ναι, θα την έκανα, παρά την ταλαιπωρία και τη δυσκολία της, γιατί υπάρχει και μια πολύ μεγάλη ελευθερία. Στο «Αληθινή Ζωή» δεν υπήρχε αυτή η ελευθερία; Π. Χ. Κ.: Δεν υπήρχαν μεν περιορισμοί στο τι θα πω αλλά όταν έχεις ανθρώπους που έχουν βάλει χρήματα, ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, το ότι πρέπει να βγει σε κάποιο χρονικό διάστημα...Η διαδικασία απέχει πολύ από τη λογική του σταματάω και ξαναρχίζω σε πέντε μήνες. Ο «Μουσακάς» ήταν μια δουλειά “do it yourself”, εδώ ήταν μια δουλειά στα πλαίσια ενός προϊόντος. Ούτε το «Αληθινή Ζωή» ήταν εύκολη, ούτε ο «Μουσακάς» έγινε με τις συνθήκες που θα ήθελα... Η ταινία έχει μια, δευτερεύουσα σχετικά, ιστορία στην οποία θίγεται το θέμα της ομοφυλοφιλίας. Δε θεωρείς ότι έχει καταντήσει πια λίγο κλισέ; Ένα στοιχείο που μπαίνει κάπου στο φόντο ώστε να το φιλμ να είναι και «politically correct;» Π. Χ. Κ.: Κοίτα, ο «Μουσακάς» ταξίδεψε σε όλα τα gay and lesbian φεστιβάλ του κόσμου με αποτέλεσμα να καταχωρηθώ σαν gay σκηνοθέτης. Θεωρώ ότι ο «Μουσακάς» είναι περισσότερο camp παρά gay, από την άποψη ότι δεν ασχολείται με gay θέματα. Είμαι gay και η ταινία μου το έργο ενός gay. Υπάρχουν σίγουρα ταινίες που χρησιμοποιούν αυτό το ζήτημα απλώς σα μια παράπλευρη ιστορία, όπως φαινομενικά γίνεται και στην ταινία μου, όμως παίζει σημαντικό ρόλο στο θέμα του αδιεξόδου στον έρωτα που υπάρχει σε όλους τους ήρωες, ετεροφυλόφιλους ή ομοφυλόφιλους. Το gay and lesbian σινεμά υπάρχει τα τελευταία δέκα πέντε χρόνια, στο βαθμό όπου γυρίζονται ταινίες που ασχολούνται με τα προβλήματα αυτής της κοινότητας. Ίσως να είναι πλέον και θέμα πολιτικής ορθότητας, αλλά έτσι κι αλλιώς είναι ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας που δε μπορεί κανείς να αγνοήσει. Ένα από τα θέματα όλων των δυτικών κρατών είναι τα δικαιώματα που διεκδικούν οι ομοφυλόφιλοι. Στην Αμερική είναι το υπ’ αριθμόν δύο θέμα, μετά τον πόλεμο στο Ιράκ. Μάλιστα ο Κέρι έκανε το πρώτο άνοιγμα πρόσφατα, λέγοντας ότι δεν είναι προσωπική επιλογή... Όσο και αν νομίζουμε το αντίθετο είναι λίγο επικίνδυνο να λέμε ότι είναι κλισέ. Πλησιάζει στη λογική ότι υπάρχει η gay mafia ή ότι αν είσαι gay πας μπροστά. Αυτά είναι φαιδρά πράγματα! Είμαστε μια μειονότητα, ένα 10% και δύσκολα μπορείς να πεις ότι αυτό το μικρό ποσοστό κυριαρχεί στον κόσμο. Αλήθεια πώς προωθείς μια ταινία στις ημέρες μας, όταν αποφεύγεις τόσο πολύ την τηλεόραση; Π. Χ. Κ.: Η προώθηση της ταινίας είναι μια πολύ μεγάλη δουλειά που ευτυχώς δεν την κάνω εγώ. Εγώ τη δουλειά μου την έκανα και από κει και πέρα αναλαμβάνει η εταιρεία διανομής! Δε θεωρείς όμως ότι σε προσωπικές δουλειές, όπως η ταινία σου, εσύ είσαι ο κατάλληλος για να μιλήσεις; Π. Χ. Κ.: Μα αυτό κάνω μιλώντας σε εσένα και σε όποιον μου το ζητήσει. Στην τηλεόραση δε βγαίνω από άποψη. Αν είναι ανάγκη να το κάνω θα βγω αλλά πιστεύω ότι δεν έχω κάτι ιδιαίτερο να πω ή να πουλήσω. Οι ηθοποιοί είναι πιο κατάλληλοι για αυτό, οπότε θα προτείνω να πάρουν τη Μπαζάκα ή τον Κουρή ή την Καλογήρου, πρόσωπα που και ο κόσμος θα ενδιαφερόταν πιο πολύ να τα δει. Πέραν αυτού η λογική που επικρατεί στην τέχνη σήμερα, όπου το έργο πρέπει να εξηγείται και να υποστηρίζεται από το δημιουργό, έχει να κάνει κάπως με τη λογική όπου ο καλλιτέχνης γίνεται σταρ. Κάτι τέτοιο προσωπικά δε με ενδιαφέρει, είναι ένας ρόλος στον οποίο δεν αισθάνομαι άνετα! Περίεργη επιλογή σε ένα κόσμο που φαίνεται να αποζητά μόνο τη λάμψη των προβολέων, έστω και για μισή τηλεοπτική σεζόν. Δεν ξέρω ποιος ζει στην πραγματικότητα και ποιος όχι, ποιος επιλέγει την παραίσθηση και ποιος δεν το κάνει. Και σίγουρα δε θα το μάθω ποτέ, ίσως γιατί όλοι μας έχουμε το δικό μας ψέμα μέσα από το οποίο βλέπουμε την αλήθεια… |
