| (H)apopsis…Δυτικομακεδονική 21 |
| Συντάχθηκε από τον/την Πέτρο Αλμπάνη |
| Ημερομηνία Δημοσίευσης: Πέμπτη, 22 Ιανουαρίου 2009 |
  Εικοστή πρώτη οριακή και συμβολική επέτειος, σύμφωνα με κάποια μεθοδικά καλεντάρια μέτρησης, για την στήλη ετούτη και ήδη τα σημάδια κόπωσης είναι φανερά: Τον προηγούμενο μήνα απουσίασε, πριν λίγους μήνες επίσης το ίδιο. Όσο για το τακτικό της ραντεβού με τους αναγνώστες της ούτε λόγος...Η τρίτη Δευτέρα κάθε μήνα έχει γίνει...Τρίτη, Τετάρτη, ενίοτε και Πέμπτη! (Είχα αποφασίσει για να ξεφύγω τεχνηέντως από το σκόπελο της άνευ έμπνευσης γραφής να μεταφέρω στη στήλη αποκόμματα και φωτογραφίες που για χρόνια περιμένουν υπομονετικά σε κάποιο, ψηφιακό ή μη, συρτάρι για να τους δοθεί η ευκαιρία να λάμψουν. Να φουλάρω δηλαδή αυτή τη στήλη, δίχως κανέναν ειρμό, με οτιδήποτε χαρτάκι φουσκώνει τον πίνακα ανακοινώσεών που έχω απέναντί μου - μια random διαδικασία απολύτως βολική για το γράφοντα που διατείνεται ότι θέλει να «ξελαμπικάρει» από τις περιττές πληροφορίες - και αυτό να αποτελεί το τελευταίο βήμα πριν τον κάδο ανακύκλωσης. Φευ όμως...Πήρε αναβολή η «γενναία» απόφαση για το μέλλον). Ξαναγυρνώντας στην (H)apopsis...ούτε ψύλλος στον κόρφο της! Φαίνεται να έχει επηρεαστεί από τη «χρονιά της κοπώσεως» όπως χαρακτηρίζεται από κάποια «ξένα» έντυπα το 2009. Και επειδή οι αρχικοί οιωνοί δείχνουν ήδη μια αρκούντως εξουθενωτική χρονιά αυτό που επιθυμώ διακαώς για να αντέξω στο Κυνήγι Της Ευτυχίας είναι ταινίες, πολλές, ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες που να αγγίζουν τα έγκατα της ψυχής.  «Το καλύτερο υποκατάστατο της εμπειρίας είναι να είσαι δέκα έξι χρονών» (Ρέϊμοντ Ντάνκαν, Αμερικανός ποιητής). Όταν τον περασμένο Σεπτέμβριο τακτοποιούσα τα κάθε λογής χαρτάκια στα ράφια μου, ξεχωρίζοντας την παραπάνω ρήση, ούτε που φανταζόμουν ότι θα στριφογυρνούσε συνεχώς στο μυαλό μου στη διάρκεια της θέασης μιας ταινίας. Ούτε όταν το καλοκαίρι έπεσε στα χέρια μου και καταβρόχθισα μονορούφι το βιβλίο «Διαβάζοντας Στη Χάνα» του Μπέρνχαρντ Σλινκ ήμουν υποψιασμένος ότι λίγους μήνες αργότερα θα το παρακολουθούσα, διασκευασμένο πια, στη μεγάλη οθόνη με τον τίτλο «Σφραγισμένα Χείλη» και υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Βρετανού Στίβεν Ντάλντρι. Ο Γερμανός Σλινκ, βραβευμένος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων και καθηγητής της νομικής, με μια δαιδαλώδη, πολυεπίπεδη γραφή χωρίζει το βιβλίο σε τρία μέρη. Στο πρώτο, στη μεταχιτλερική Γερμανία, η γνωριμία και ο έρωτας του δεκαεξάχρονου Μίχαελ και της τριανταπεντάχρονης Χάνας. Καταγράφει με όρους cinematic την αγαπημένη τους συνήθεια, την ανάγνωση βιβλίων από τον Μίχαελ στη Χάνα. Στο δεύτερο έχουμε την αφήγηση της διεξαγωγής της δίκης των δεσμοφυλάκων των στρατοπέδων συγκέντρωσης για την θανάτωση κρατουμένων με παραλείψεις πράξεων. Το τρίτο μέρος είναι η ολοκλήρωση της ιστορίας. Αρχικά ο συγγραφέας, παρασυρόμενος από ερωτικό οίστρο, περιγράφει τη δίνη του έρωτα και την γοητεία της εξουσίας του ενός επάνω στον άλλον. Συγχρόνως ένα καλά κρυμμένο μυστικό αρχίζει να υπονοείται από την συμπεριφορά της Χάνα. Ένα κλειδί που θα αποτελέσει ερμηνευτικό εργαλείο της ασταθούς συμπεριφοράς της. Όσο εξελίσσεται το βιβλίο η γραφή βρίθει από ανατροπές. Ο συγγραφέας θέτει ερωτήματα, λειτουργώντας άλλοτε σαν συνήγορος και άλλοτε σαν κατήγορος, δικάζοντας όχι μόνο το ναζιστικό παρελθόν της πατρίδας του αλλά και τον ίδιο τον εαυό του.  Πατώντας στο σενάριο του δεξιοτέχνη λογοτέχνη Ντέιβιντ Χέαρ («Ρlenty», «Ώρες») ο Ντάλντρι ερευνά, για ακόμη μια φορά, τα όρια της γυναικείας κυρίως συμπεριφοράς (το έκανε καλύτερα με το «Ώρες» είναι η αλήθεια…). Αυτή είναι ο καμβάς επάνω στον οποίο υφαίνει τα ιδεολογικά του νήματα. Ο έρωτας αποτελεί τον πυλώνα της αφήγησης. Η συγγραφική ιδέα αδυσώπητη: Η ιστορία γράφεται από τους νικητές. «Τη νύφη πληρώνει» με τη ζωή του ο απλός πολίτης ο οποίος γίνεται το εξιλαστήριο θύμα των μεγάλων αποφάσεων που χάραξαν οι κυβερνήσεις. Ας είναι καλά το σινεμά που πολλές φορές έχει ζητήσει συγγνώμη για τα εγκλήματα που διέπραξαν τα κράτη...Η εξουσία εγκληματεί, ο έρωτας την πληρώνει. Εδώ εντοπίζεται και η μεγάλη δύναμη του φιλμ. Η ενοχή της συλλογικής ευρωπαϊκής μνήμης και η Ιστορία γενικότερα «τοποθετείται» κάτω από τον ανώνυμο έρωτα, ένα έρωτα που φλέγεται αλλά εξιλεώνεται. Το μπαρούτι στην παγκόσμια Ιστορία...Μεγάλη ανατροπή από τον χαρισματικό δημιουργό που κατέχει άριστα την τέχνη της αφήγησης. Ξεδιπλώνει μαεστρικά τα μυστικά της ιστορίας του καταφέρνοντας συγχρόνως να μας αναστατώσει. Βοηθά και η άριστη αναπαράσταση της εποχής από τους Κρις Μέντες και Ρότζερ Ντίκινς, όπως και η «υποδόρια», υπονομευτική μουσική καθώς φυσικά και η Οσκαρ-ική ερμηνεία της Κέιτ Γουίνσλετ (υψηλό επίπεδο υποκριτικής που ωστόσο δεν φτάνει εκείνο του παλαιότερο «Τζουντ») αλλά και του «μικρού» Ντέιβιντ Κρος. Στο σύμπαν του «The Reader» μόνον η αγάπη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, να κατασπαράξει, να αναμορφώσει...Κάποια στιγμή ακούγεται στο φιλμ «όσο αγαπάς υποφέρεις», στοχεύοντας ευθέως στον κέντρο του συναισθήματος. Στον αστερισμό του φιλμ πασχίζουν να απεγκλωβιστούν τα συστατικά ενός ιδανικού κόσμου: Η αγάπη δηλαδή που δεν βρήκε φράσεις για να εκφραστεί και η οποία, σε συνδυασμό με την τέχνη, θα εξαγνίσει τον εσωτερικό κόσμο της η ηρωίδας η οποία επιτυγχάνει τελικά μετά από επίπονη εσωτερική διαδικασία τη συγχώρεση. Όχι απ` τον εαυτό της αλλά απ` τον θεατή...Είναι ο ορισμός της αδύναμης γυναίκας και για αυτό δεν μπορεί να αντέξει την αγάπη. Έτσι και οι σχέσεις που αναπτύσσονται στην ταινία, μισές...Ο άνθρωπος αδύναμος μπροστά στο μεγαλείο της αγάπης, διατείνεται ο δημιουργός. Γενναιόδωρος και ουμανιστής ο Ντάλντρι κλείνει ιδανικά το φιλμ με μια θυσία αλά «Δαμάζοντας τα κύματα» και μια αίσθηση «ανωτερότητας», αποφεύγοντας το μελό και επιμένοντας στη σιωπή. Και έχει προλάβει πιο πριν να μιλήσει και για το δίλημμα της υποταγής στο δίκαιο που ακόμα και αν είναι άδικο πρέπει να το εφαρμόζουμε...Σπουδή στη δικαιοσύνη με έναν πραγματολογικό ορισμό της: «Η δικαιοσύνη είναι αντιπερισπασμός» που προσπαθεί να μας απαλλάξει από την ευθύνη… Υ. Γ. Οι φωτογραφίες – εκτός της πρώτης φυσικά - είναι από την έκθεση στο Ζάππειο για τα εβδομήντα χρόνια ζωής της Δημόσιας Ελληνικής Ραδιοφωνίας.  |
